Informacja o zagrożeniu ASF dla myśliwych i lasów państwowych

Powiatowy Lekarz Weterynarii w Szczecinie  informuje o aktualnej, nadal bardzo niekorzystnej sytuacji epizootycznej w zakresie afrykańskiego  pomoru świń / ASF/  w powiecie szczecińskim i polickim.

          Wysokie zagrożenie ASF wynika  z faktu stwierdzania w obszarze powiatu szczecińskiego i powiatu polickiego oraz w powiatach sąsiadujących w latach 2023 i 2024 licznych ognisk ASF u dzików padłych  i odstrzelonych, 2 ognisk ASF u świń w powiecie polickim w 2023r. a także stwierdzenia w kraju w czerwcu 2024r. nowych ognisk ASF u świń, w tym w powiecie gryfińskim – strefy zwalczania ASF od tego ogniska obejmują Miasto Szczecin.

Realny jest wzrost liczby ognisk ASF u dzików i świń  z powodu sezonu nasilonych  prac polowych, ruchu turystycznego ludzi, organizowania wycieczek, wyjazdów rekreacyjnych, pieszych wędrówek, wyjazdów w rejonach występowania afrykańskiego pomoru świń i w miejscach bytowania dzików, wzmożonego ruchu gryzoni pomiędzy gospodarstwami, pograniczem pól i lasów.

W związku z pkt.3.1rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 kwietnia 2024r. w sprawie wprowadzenia w 2024r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej „ Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie” (Dz.U. z 2024r. poz. 563), Powiatowy Lekarz Weterynarii w Szczecinie przypomina o obowiązku przestrzegania przepisów prawnych w zakresie ASF:

- w/w rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 kwietnia 2024r. w sprawie wprowadzenia w 2024r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej „ Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie” (Dz.U. z 2024r. poz. 563);

- rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 stycznia 2020r. w sprawie zasad bioasekuracji, jakie powinny być przestrzegane podczas polowania lub odstrzału sanitarnego oraz przy wykonywaniu czynności związanych z zagospodarowaniem zwierzęcia łownego z  gatunku dzik ( Dz. U. z 2020 r. poz.160);

-  rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń( Dz.U. z 2024r. poz. 677);

- ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. z 2023r. poz. 1075);

- rozporządzenia nr 24/2024 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 20 września 2023r. w sprawie zwalczania afrykańskiego pomoru świń na terenie województwa zachodniopomorskiego( Dz. Urz. woj. zachodniopomorskiego  z 20.09.2023r. poz. 5036 ze zmianami).

-rozporządzenia nr 14/2024 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 11 czerwca 2024r. w sprawie zwalczania afrykańskiego pomoru świń na terenie powiatu gryfińskiego, pyrzyckiego, stargardzkiego, gminy Miasto Stargard oraz gminy Miasto Szczecin ( Dz. Urz. woj. zachodniopomorskiego  z 12.06.2024r. poz. 3044),

- w tym między innymi:

1.  w strefie zapowietrzonej i zagrożonej wyznaczonej w Szczecinie od ogniska ASF w powiecie gryfińskim:

a)  zakaz organizowania polowań zbiorowych,

b) nakaz oczyszczania, odkażania, a jeżeli jest to konieczne, także dezynsekcji środków transportu oraz sprzętu używanego do transportu zwierząt, tusz, pasz, nawozów naturalnych lub przedmiotów, które mogą spowodować szerzenie choroby,

2. w całym obszarze powiatu polickiego i szczecińskiego,  dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich, myśliwi polujący w tych obwodach, pracownicy parków narodowych, służb leśnych i członkowie doraźnych zgrupowań zadaniowych, firmy dokonujące odłowu dzików na terenach wykluczonych z polowań oraz punkty skupu dziczyzny, działający lub prowadzący swoją działalność na ww. obszarach, zgodnie z w/w „Programem” z dnia 5 kwietnia 2024r. oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 stycznia 2020r. w sprawie zasad bioasekuracji, jakie powinny być przestrzegane podczas polowania lub odstrzału sanitarnego oraz przy wykonywaniu czynności związanych z zagospodarowaniem zwierzęcia łownego z  gatunku dzik ( Dz. U. z 2020 r. poz.160) ) powinni  spełniać i rygorystycznie przestrzegać przepisów prawnych w zakresie bioasekuracji podczas pobytu w łowisku, polowania lub odstrzału sanitarnego, przewożenia tusz upolowanych dzików oraz zagospodarowywaniem zwierzęcia łownego z gatunku dzik, w tym między innymi:

a) podczas polowania lub odstrzału sanitarnego dzików używać:

- oczyszczonego i odkażonego sprzętu oraz obuwia,
- odzieży poddanej procesowi mającemu na celu inaktywację wirusa ASF,

b) podczas wykonywania czynności związanych z zagospodarowaniem pozyskanych dzików należy:
-zachować zasady higieny niezbędne do ograniczenia ryzyka rozprzestrzeniania się ASF, w szczególności myć i odkażać ręce oraz obuwie,

-dokonać patroszenia odstrzelonych dzików na powierzchni nadającej się do mycia i odkażania lub materiale nieprzepuszczalnym, który po wykorzystaniu zostanie unieszkodliwiony–patroszenie dzików jest dopuszczalne tylko w PPT,  
-przeprowadzić odkażanie miejsca patroszenia oraz innych miejsc zanieczyszczonych krwią, wydzielinami lub wydalinami odstrzelonych dzików,
-transportować odstrzelone dziki wraz ze wszystkimi ich częściami, w tym narządami wewnętrznymi, w szczelnych pojemnikach lub workach - środki transportu przeznaczone do przewożenia odstrzelonych dzików muszą być zabezpieczone przed wyciekami dla zminimalizowania ryzyka szerzenia się ASF,
-dokonać czyszczenia i odkażenia przedmiotów, które mogą spowodować rozprzestrzenianie się ASF, w tym narzędzi i noży używanych podczas patroszenia odstrzelonych dzików- należy przy tym zwracać uwagę na dokładne oczyszczenie i odkażenie połączenia ostrza noża z rękojeścią,
-przeprowadzić po każdym transporcie mycie i odkażanie środka transportu oraz pojemników, w których znajdowały się odstrzelone dziki lub ich części,

-przechowywać tusze i wszystkie części ciała odstrzelonych dzików w sposób zapobiegający bezpośredniemu kontaktowi nieprzebadanych tusz dzików z produktami, surowcami i innymi przedmiotami, które mogą spowodować szerzenie się ASF.

c)  czynności odkażania, w tym odkażania miejsc patroszenia oraz innych miejsc zanieczyszczonych krwią, wydzielinami lub wydalinami odstrzelonych dzików, przeprowadza się przy użyciu produktów biobójczych udostępnionych na rynku i stosowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o produktach biobójczych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2231).
3. Każdy odstrzelony dzik, w tym odstrzelony w ramach odstrzału sanitarnego, powinien być  niezwłocznie zgłoszony przez myśliwego, do powiatowego lekarza weterynarii przy wykorzystaniu przeznaczonego do tego celu systemu informatycznego  ZIPOD, z podaniem co najmniej:

- daty odstrzału dzika,

- współrzędnych geograficznych miejsca odstrzału dzika,

- informacji, że dzik został odstrzelony,

- wieku i płci dzika,

- typu odstrzału (sanitarny, redukcyjny lub inny),

- informacji odnośnie  występowania u dzika przed odstrzałem ewentualnych objawów klinicznych chorób, w tym ASF.

4. W przypadku, gdy zgłoszenie odstrzelonego dzika, w tym odstrzelonego w ramach odstrzału sanitarnego, zostanie dokonane powiatowemu lekarzowi weterynarii w inny sposób niż przy wykorzystaniu aplikacji ZIPOD -kwota przysługująca za odstrzelonego dzika jest zmniejszana o 20 %.

5. Każdy odstrzelony  dzik podlega badaniu laboratoryjnemu w kierunku ASF.

6. W każdym przypadku dzików wykazujących przyżyciowo objawy nasuwające podejrzenie ASF próby do badań w kierunku ASF pobiera Inspekcja Weterynaryjna.

7. Myśliwi, pracownicy Służby Leśnej i funkcjonariusze Straży Granicznej oraz osoby mające kontakt z martwymi dzikami mają obowiązek zgłoszenia organom Inspekcji Weterynaryjnej fakt znalezienia zwłok dzików-

- należy zgłaszać do Powiatowego Lekarza Weterynarii w Szczecinie, tel. (91) 432-41-00

lub Straży miejskiej/gminnej każdy przypadek znalezienia chorego lub padłego dzika, także padłego wskutek wypadku komunikacyjnego, w tym zgłoszenie telefoniczne, emailem i w aplikacji ZIPOD, wskazując:

- datę znalezienia  dzika,

- współrzędne geograficzne miejsca znalezienia dzika,

- informację, że dzik został znaleziony padły,

- wiek i płeć dzika,

- informacje odnośnie  występowania u dzika ewentualnych objawów,  zmian,  nasuwających podejrzenie ASF,

- stan tuszy (kompletna, niekompletna, naruszona, świeża, w stanie średniego lub daleko posuniętego rozkładu, szczątki dzika, kości itp.)

8.  Każdy padły dzik podlega badaniu laboratoryjnemu w kierunku ASF, próby pobiera Inspekcja Weterynaryjna w  miejscu znalezienia zwłok dzika.

9. Zarządzony odstrzał sanitarny dzików należy prowadzić zgodnie z aktualnym rozporządzeniem Wojewody Zachodniopomorskiego w tej sprawie:

- przypomina się o obowiązku rozliczania odstrzału sanitarnego i polowań planowych w systemie miesięcznym tj. za poprzedni miesiąc należy przedkładać kompletną dokumentację do 10-ego dnia następnego miesiąca.

W przypadku rozliczeń w systemie miesięcznym za miesiąc grudzień br. wniosek  o płatność złożony po dniu 15 stycznia 2025 r. nie będzie rozpatrzony. 

10. Należy przestrzegać wprowadzonych nakazów, zakazów i ograniczeń w zakresie zwalczania ASF, w tym między innymi:

a) zakaz dokarmiania dzików,

b)  zakaz organizowania polowań  bez zgody powiatowego lekarza weterynarii,

c) zakaz organizowania polowań  z udziałem psów bez zgody powiatowego lekarza weterynarii,

d) zakaz organizowania polowań  z udziałem naganki bez zgody powiatowego lekarza weterynarii,

e) nakaz stosowania przez osoby mające kontakt z dzikami środków higieny niezbędnych do ograniczenia ryzyka szerzenia się choroby, w tym odkażanie rąk i obuwia,

f) nakaz zniszczenia pod urzędowym nadzorem zwłok dzików oraz mięsa, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego i produktów pochodnych pochodzących od dzików, u których stwierdzono wyniki dodatnie w kierunku ASF,

g) nakaz wykorzystania tusz oraz skór i narogów dzików odstrzelonych na terenie obszaru objętego ograniczeniami II i III na potrzeby własne myśliwych  lub ich zniszczenie w sposób określony w przepisach rozporządzenia (WE) nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z  dnia 21 października 2009 r.- po uzyskaniu ujemnego wyniku badania laboratoryjnego w kierunku ASF,

h) na obszarach objętych ograniczeniami II i III nakaz dostarczania każdego odstrzelonego dzika niezwłocznie, w całości, niewypatroszonego do położonego na tym samym obszarze, na którym został odstrzelony, punktu skupu dziczyzny lub zakładu obróbki dziczyzny lub innego zakładu nadzorowanego przez Inspekcję Weterynaryjną, w którym mogą być przechowywane tusze lub skóry dzików.

Przypomina się o obowiązku bieżącego dbania w PPT o:

- przestrzeganie bioasekuracji, w tym zapewnienie właściwie zorganizowanego miejsca wyłożenia mat dezynfekcyjnych we wjeździe i w wejściu do PPT, zapas środków dezynfekcyjnych skutecznych przy ASF do dezynfekcji rąk                               oraz do dezynfekcji pomieszczeń, wyposażenia, pojazdów, mat dezynfekcyjnych, sprzętu, zapewnienie sprzętu do dezynfekcji środków transportu, pomieszczeń i placów PPT oraz sprzętu do dezynfekcji rąk,

- bieżące i rzetelne prowadzenie dokumentacji,

- prawidłowe przechowywanie tusz i patrochów dzików, w tym dbanie o prawidłowe ich schłodzenie i niedopuszczanie do zaparzania tusz,

- prawidłową identyfikację tusz i patrochów,

-  pozostawienie w PPT wszystkich części tusz dzików, w tym próbki mięsa do badań w kierunku  włośni oraz  próbki krwi do badań w kierunku klasycznego ponoru świń ( w razie wskazania pobrania)– do czasu uzyskania wyniku badań w kierunku ASF,

- bieżące przekazywanie do unieszkodliwienia w zakładzie utylizacyjnym uppz od pozyskanych dzików powstałych w PPT.

i) do prowadzenia PPT mogą być upoważnione wyłącznie osoby przeszkolone przez PLW w tym zakresie :

- Koła Łowieckie proszę o przesłanie do tutejszego PIW do dnia 10.07.2024r. aktualnego wykazu  osób upoważnionych przez KŁ do prowadzenia PPT wraz z numerami telefonów kontaktowych oraz wykazu osób planowanych         do upoważnienia do w/w czynności w celu zorganizowania przez PLW w Szczecinie szkolenia tych osób.

j) osoby odpowiadające za PPT mają obowiązek dopilnowania prawidłowości postępowania w PPT na każdym etapie manipulacji z tuszami i patrochami dzików:

-od ich przyjęcia do wydania myśliwym lub wydania do unieszkodliwienia w zakładzie utylizacyjnym w zależności od otrzymanego wyniku badań laboratoryjnych w kierunku ASF,

- właściwego zabezpieczenia i identyfikacji prób krwi w kierunku ASF,

- zgłaszania do PIW terminu odbioru przez IW prób krwi do badań w kierunku ASF,

- wydawania w/w prób krwi przedstawicielom PIW Szczecin,

- natychmiastowego zgłaszania do PLW w Szczecinie wszelkich nieprawidłowości,

- tusze dzików wykazujących przed odstrzałem objawy nasuwające podejrzenie ASF lub zmiany po patroszeniu powinny być natychmiast zgłoszone do PLW w Szczecinie i nie powinny być przekazywane do chłodni z tuszami dzików                        nie wykazujących objawów lub mian nasuwających podejrzenie ASF.

k) nakaz przekazywania na piśmie właściwemu powiatowemu lekarzowi weterynarii informacji o terminach planowanych polowań  lub liczbie polowań planowanych w określonym czasie oraz o terminach dokonywania odstrzału sanitarnego lub liczbie odstrzałów sanitarnych w określonym czasie.

l) nakaz bezpiecznego unieszkodliwiania padłych dzików,

ł) nakaz organizowania przeszukiwań w celu znalezienia padłych dzików w terminach i miejscach ustalonych przez powiatowego lekarza weterynarii, w których uczestniczą:

- właściwy powiatowy lekarz weterynarii lub wyznaczony przez niego pracownik PIW,

- osoby, z którymi PLW zawarł umowy cywilno-prawne w celu realizacji zadań związanych z poszukiwaniem, zbieraniem i załadunkiem padłych dzików lub ich części,

-dzierżawcy i zarządcy obwodów łowieckich na obszarze obwodów łowieckich,

- właściwy miejscowo nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe na obszarach lasów państwowych lub wyznaczony przez niego pracownik,

-Wójt, Burmistrz, właściwy ze względu na strefę objętą zakażeniem, lub wyznaczony przez niego pracownik,

-właściwe jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej .

m) nakaz stosowania środków chemicznych ograniczających przemieszczanie się dzików w  terminach i miejscach wskazanych przez PLW.

11.Dzierżawcy, zarządcy obwodów łowieckich i dyrektorzy parków narodowych nie rzadziej niż raz na kwartał mają obowiązek sprawdzania rzetelności dokumentowania przez myśliwych wykonywania polowań na dziki na obszarach objętych ograniczeniami I–III z uwzględnieniem pozyskania:

1) dorosłych samic dzików (powyżej 24. miesiąca życia),

2) przelatków dzika – osobno samic i samców,

3) dorosłych samców,

4) warchlaków

– oraz niezwłocznie informowania powiatowego lekarza weterynarii o ujawnionych w tym zakresie nieprawidłowościach.

12. Dzierżawcy, zarządcy obwodów łowieckich i dyrektorzy parków narodowych nie rzadziej niż raz na kwartał mają obowiązek sprawdzania rzetelności dokumentowania przez myśliwych wykonywania  odstrzału sanitarnego  na dziki na obszarach objętych ograniczeniami I-III oraz niezwłocznie informowania powiatowego lekarza weterynarii o ujawnionych w tym zakresie nieprawidłowościach.

 

13. Należy przestrzegać zasad postępowania  z ubocznymi produktami pochodzenia zwierzęcego od dzików zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075 z późn. zm.), rozporządzeniem (WE)    nr 1069/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z  dnia 21 października 2009 r. określającym przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz. Urz. UE L 300  z 14.11.2009, str. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009” oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 kwietnia 2024r. w sprawie wprowadzenia w 2024r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej „ Programu mającego na celu wczesne wykrycie zakażeń wirusem wywołującym afrykański pomór świń i poszerzenie wiedzy na temat tej choroby oraz jej zwalczanie” (Dz.U. z 2024r. poz. 563):

a) zwłoki padłych dzików muszą być niezwłocznie bezpiecznie usuwane, każdorazowo po pobraniu prób przez urzędowego lekarza weterynarii.

b) Inspekcja Weterynaryjna finansuje  poniesione koszty  unieszkodliwienia:

- tusz i patrochów dzików  pozyskanych w wyniku  polowania lub odstrzału sanitarnego z dodatnim wynikiem badań w kierunku ASF oraz tusz i patrochów dzików przechowywanych razem z nimi w tym samym  kontenerze chłodniczym;

- odstrzelonych w ramach polowania,  które nie zostaną zagospodarowane przez myśliwych,

- odstrzelonych w ramach odstrzału sanitarnego,  które nie zostaną zagospodarowane przez myśliwych- po odjęciu uśrednionych kosztów unieszkodliwienia patrochów w wys. 23,00 zł.

c) na obszarach objętych ograniczeniami I-III, w tym w obszarze powiatu polickiego i szczecińskiego, powiatowy lekarz weterynarii może finansować bezpieczne usunięcie zwłok padłych dzików w następujących przypadkach:

- znalezionych w ramach zorganizowanych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w Szczecinie poszukiwań zwłok dzików,

- znalezionych na gruntach należących do osób fizycznych lub będących w ich posiadaniu.

W w/w przypadkach niezwłocznie po pobraniu prób w kierunku ASF zwłoki dzików muszą być przekazywane do unieszkodliwienia w uprawnionym zakładzie utylizacyjnym.

d) w pozostałych przypadkach na obszarach objętych ograniczeniami I-III za niezwłoczne bezpieczne usunięcie zwłok padłych dzików, także padłych wskutek wypadków komunikacyjnych odpowiada właściciel lub zarządca  terenu, w tym wody, na którym znaleziono zwłoki dzika - usunięcie zwłok padłych dzików powinno nastąpić na zlecenie właściciela / zarządcy terenu niezwłocznie po pobraniu  prób przez urzędowego lekarza weterynarii.

 

Pouczenie : zgodnie z przepisami karnymi  ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (tj.Dz.U.  z 2023r. poz. 1075):

Art. 85aa.ust.2. Kto uchyla się od wprowadzonych na podstawie przepisów ustawy obowiązków określonych w programie:

1) zwalczania chorób zakaźnych zwierząt,

2) mającym na celu wykrycie występowania zakażeń czynnikami wywołującymi

choroby zakaźne zwierząt lub poszerzenie wiedzy o ryzyku występowania

takich chorób,

5) bioasekuracji mającym na celu zapobieganie szerzeniu się chorób zakaźnych

zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania

– podlega karze pieniężnej w wysokości od 0,2 do 0,8 kwoty przeciętnego

wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający,

ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

 

Jednocześnie informuję, że na stronie internetowej Głównego Inspektoratu Weterynarii https://www.wetgiw.gov.pl/ są dostępne szczegółowe informacje o zagrożeniu ASF, objawach zakażenia ASF świń i dzików, ryzyku rozprzestrzeniania ASF za pośrednictwem żywności wyprodukowanej z udziałem mięsa wieprzowego lub dzików, informacje dla hodowców świń, myśliwych, leśników, podmiotów świadczących usługi z  zakresu przewozu osób, podmiotów świadczących usługi  pocztowe i  kurierskie, lekarzy weterynarii oraz ogółu społeczeństwa.